Reklama

fakty.wwl - Gazeta Powiatowa

Gazeta Powiatu Wołomińskiego Pismo bezpłatne Wołomin, Kobyłka, Zielonka, Radzymin, Marki, Klembów, Ząbki. Tłuszcz, Dąbrówka, Strachówka, Poświętne, Jadów

Jesteś tutaj:

Główna treść strony

W tym znaku zwyciężysz

Data: 29.03.2018 r., godz. 11.00   
Nieodłącznym elementem krajobrazu powiatu wołomińskiego są przydrożne krzyże i kapliczki. Według moich obliczeń jest ich nawet ponad tysiąc, z czego lwią część stanowią te ponadstuletnie.
Stare kapliczki to przejaw pobożności naszych przodków, a także świadectwo kunsztu lokalnych ludowych rzeźbiarzy, murarzy i kowali wykuwających żeliwne krzyże. Krzyże to nie tylko wota za otrzymane łaski czy upamiętnienie jakiegoś wydarzenia. Jeszcze sto lat temu były także swoistymi znakami drogowymi. Widać to szczególnie, analizując XIX-wieczne mapy. Stawiano je na rozstajach dróg, na skraju wsi lub na granicy między terenem dworskim a chłopskim. Dziś krzyże wzdłuż dróg oznaczają także miejsca tragicznych wypadków.

Ciekawe i wyjątkowe

Na terenie powiatu obserwujemy wyjątkową różnorodność kapliczek. Ongiś umieszczano w nich drewniane figury, wykonane często przez ludowych artystów. Figury takie przedstawiały m.in. popularnych świętych. Ludowa rzeźba Chrystusa Frasobliwego – czyli przedstawienie postaci tuż przed ukrzyżowaniem na Golgocie – znajduje się w Dąbrówce. Kapliczka, w której umieszczono figurę, pochodzi z ok. 1900 roku.
Przy tej samej ulicy odnaleźć można jeszcze starszą, bo pochodzącą z XIX stulecia murowaną, czworoboczną kapliczkę ze św. Rochem. Ten święty był – jako patron rolników – otoczony wyjątkowym kultem przez lud wiejski. Wierzono, że jego opieka uchroni od wszelkiej zarazy. Stąd jego częsta obecność przy wiejskich drogach i na ołtarzach tutejszych kościołów.
Inny ciekawy przykład kapliczki z figurą tego świętego znajduje się w Czarnej. Nieopodal istniejącego do dziś dworu odnaleźć można wzniesioną w XVIII stuleciu, barokową statuę. Słupowa, murowana z cegły konstrukcja w górnej części przepruta jest trzema smukłymi, półkoliście zamkniętymi arkadami, w których znajduje się figurka św. Rocha. Innym przykładem barokowej, XVIII-wiecznej kapliczki jest ta w Miąsem (gmina Tłuszcz), gdzie na wysokim czworobocznym cokole ustawiono przysadzistą kolumnę. W górnej części kapliczki znajdują się cztery wnęki arkadowe. Tam znajdowały się dawniej drewniane figury najprawdopodobniej św. Jana Nepomucena – patrona od powodzi.
Wyjątkowy, chyba jedyny na naszym terenie pomnik św. Jana Nepomucena znajduje się w Chajętach w gminie Dąbrówka. Usadowiona na wysokiej kolumnie, żeliwna rzeźba przez dziesięciolecia strzegła chajęckie pola przed wszelkim nieurodzajem. Tutejszy Nepomuk – bo tak nazywane są figury z tym świętym – na trwałe wkomponował się w krajobraz. Nic dziwnego, skoro kapliczka powstała w pierwszej połowie XIX wieku najprawdopodobniej z fundacji właścicieli dworu, Czarnowskich.

Własny wygląd kapliczek


Przydrożne krzyże i kapliczki to wyjątkowo wdzięczny temat dla regionalistów. Rok temu członkowie Towarzystwa Przyjaciół Ziemi Tłuszczańskiej sfotografowali i skatalogowali kapliczki dwudziestu kilku miejscowości swojej okolicy. Przeliczono bez mała półtora setki obiektów. Kilkadziesiąt z nich wybudowano na przełomie XIX i XX wieku. Wówczas teren dzisiejszej gminy Tłuszcz wchodził w skład trzech historycznych parafii: postoliskiej, klembowskiej i sulejowskiej.
Co ciekawe, biorąc pod uwagę wspomniany okres przełomu stuleci, każda z tych parafii wypracowała swój własny wygląd kapliczek. Na przykład w miejscowościach przynależących do parafii Klembów są to duże polne głazy, kamienie malowane na biało i zwieńczone krzyżem. Odnaleźć można takie m.in. w Miąsem, Łysobykach czy Jadwininie. W parafii Postoliska będą to natomiast wysokie, kamienne lub murowane kolumny zwieńczone żeliwnym krzyżem.
W wielu miejscowościach parafii wyryto na nich napis „W tym znaku zwyciężysz – 313-1913”. Inskrypcja nawiązuje do słów (In hoc signo vinces), jakie przed bitwą przy moście Mulwijskim usłyszał Konstantyn Wielki – cesarz rzymski, który zaprzestał prześladowania chrześcijan.





Marcin Ołdak