Reklama

fakty.wwl - Gazeta Powiatowa

Gazeta Powiatu Wołomińskiego Pismo bezpłatne Wołomin, Kobyłka, Zielonka, Radzymin, Marki, Klembów, Ząbki. Tłuszcz, Dąbrówka, Strachówka, Poświętne, Jadów

Jesteś tutaj:

Główna treść strony

Lokalna turystyka – zwiedzajmy, odkrywajmy!

Data: 26.06.2020 r., godz. 11.00   
Rozmach, łuki, przypory, rozeta, czerwona cegła to elementy, które odnajdziemy w bryle kościoła pw. św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Postoliskach (gmina Tłuszcz). Chociaż nie powstał w średniowieczu nosi znamiona dawnej architektury. Dziś, kiedy ze względu na epidemię szukamy alternatywy dla tradycyjnej turystyki, pogłębienie poszukiwań w przestrzeni lokalnej może stać się źródłem wielu wspaniałych doświadczeń.
Wiele miejsc i obiektów poznajemy dzięki pracy pasjonatów historii, regionalistów. Dzieje kościoła w Postoliskach zostały gruntownie przedstawione przez Marcina Ołdaka. Informuje m.in., że przed wiekami parafia powstała na peryferiach, w słabo zaludnionym, leśnym, biednym obszarze, a impulsem do zbudowania świątyni mogło być położenie przy ważnej drodze z Warszawy na Litwę. 

Potop także w Postoliskach

Według odnalezionych przez autora opracowań informacji, pierwszy, drewniany kościół został ufundowany w 1540 roku przez kanonika wileńskiego i pułtuskiego Stanisława Dąbrówkę oraz właściciela wioski Andrzej Postolskiego. O świątynie dbano, dekorowano, m.in. przyczyniał się do tego w latach 30. XVII wieku Stefan Dobrogost Grzybowski – starosta kamieniecki warszawski, jednocześnie kasztelan lubelski, wszechstronnie wykształcony m.in. w Bolonii i Padwie. 

W 1635 r. wybudowano dla niego istniejący do dziś pałac w sąsiadującej z Postoliskami miejscowości Chrzęsne, który warto i trzeba obejrzeć przy okazji wycieczki do Postolisk. Jak podaje Marcin Ołdak w swoich artykułach, w najstarszej, zachowanej parafialnej księdze znajduje się wzmianka o złupieniu świątyni m.in. podczas potopu szwedzkiego. W tym czasie zrujnowane zostały także Tłuszcz, Sulejów i kościół w Klembowie (to kolejne punkty, których nie może zabraknąć na trasie wycieczki). 

Odbudowa i kolejne przeciwności 

W drugiej połowie XVII wieku odbudowywano świątynię. Działania wspierali m.in. przedstawiciele rodu Grzybowskich, właścicieli Chrzęsnego. 20 marca roku 1699 kościół w Postoliskach został konsekrowany przez biskupa płockiego Andrzeja Chryzostoma Załuskiego. Po szerszy zakres szczegółów dotyczący kolejnych dziesięcioleci warto sięgać, czytając teksty Marcina Ołdaka. My przejdziemy do czasów Powstania Styczniowego, po którym znaczna część dóbr kościelnych została przejęta na rzecz zaborcy. Aby nie stracić wszystkiego, mieszkańcy przekazali część kościelnej własności na powołanie pierwszej, wiejskiej szkoły.

Dbano też o samą świątynię. W 1875 roku zaczęto odnowienie i ozłocenie dwóch z czterech ołtarzy bocznych, ambony i chrzcielnicy, które można zobaczyć także obecnie. Znów część prac wsparł kolejny właściciel Chrzęsnego. Tym razem Wincenty Koskowski. Odnowiono też feretrony procesyjne, co spowodowało powstanie opinii, że Postoliska są drugim Rzymem. 

Budowa nowej świątyni 

Jak podaje Marcin Ołdak, w roku 1907 proboszczem parafii został ksiądz Wacław Koskowski, który na własną prośbę został przeniesiony do Postolisk i tu znalazł swoje życiowe powołanie. Projekt kościoła opracowywał Hugon Kudera oraz Włodzimierz Pawłowski. Styl określano jako romańsko-gotycki z XIII stulecia. Budowlę miała wieńczyć jedna wieża. Długość trzech naw
we wnętrzu – 82 łokcie. Szerokość naw: krzyżowej – 42 łokcie, głównej – 15 łokci. Wysokość prezbiterium wynosiła 26 łokci. Wieża miała być wysoka na 107 łokci. Pojemność świątyni – 3000 wiernych. Koszty budowy 50 000 rubli. Administracja rosyjska nie patrzyła przychylnym okiem na tę inicjatywę. Długo nie wydawano pozwolenia na budowę. Zwlekano pięć lat, ale przez ten czas w tajemnicy przed zaborcą proboszcz i parafianie wykonali szereg prac. 

Na kolejnych etapach działań we wsi Stryjki, na gruncie wydzierżawionym od gospodarza Stanisława Siennickiego pobudowano cegielnię polową, gdzie wykonano charakterystyczną, czerwoną cegłę w ilości około miliona sztuk. Ciekawym budulcem były także kamienie polne, które zbierali i przywozili mieszkańcy. Zbudowano z nich schody, cokół i osiem filarów do prezbiterium. Budowę kontynuowano przez lata. Po nadejściu niemieckich władz okupacyjnych zakazano wzniesienia wieży na planowaną wysokość. Niemniej najważniejsze prace wykonano do 1918 roku. Biednej, wiejskiej parafii udało się, mimo przeciwności, wznieść potężny, neogotycki kościół. 

25 maja 1919 roku ksiądz Wacław Koskowski rozpoczął poświęcenie nowego kościoła odprawiając w nim pierwszą Mszę Świętą. Oczywiście istniał jeszcze wtedy stary, drewniany kościół, skąd przeniesiono relikwie św. Stanisława Biskupa Męczennika, św. Agnieszki oraz św. Felicissimy. Na uroczystość do Postolisk przybył prymas Aleksander Kakowski – najważniejszy wówczas hierarcha kościelny w Polsce. Dojechał także biskup polowy Wojska Polskiego Stanisław Gall. 

Warto zobaczyć

Dziś świątynia nadal robi wielkie wrażenie, spotęgowane znajomością i tajemnicą wypływającą z jej dziejów. Otoczona jest wspaniałą opieką. Niedawno do kościoła wrócił po renowacji obraz mistrza Kotarbińskiego przedstawiający anioła cmentarnego. Cenione dzieło trafiło do świątyni w Postoliskach w 1920 roku za sprawą właściciela Dębinek, księcia Michała Woronieckiego. Obecnej renowacji podjęli się specjaliści z Akademii Sztuk Pięknych. 



Mariusz Pazio