Reklama

fakty.wwl - Gazeta Powiatowa

Gazeta Powiatu Wołomińskiego Dwutygodnik, pismo bezpłatne Wołomin, Kobyłka, Zielonka, Radzymin, Marki, Klembów, Ząbki. Tłuszcz, Dąbrówka, Strachówka, Poświętne, Jadów

Jesteś tutaj:

Główna treść strony

Kolędy ludowe powstawały w powiecie wołomińskim

Data: 20.12.2018 r., godz. 11.00   
Oskar Kolberg to żyjący w XIX wieku ojciec polskiej etnografii. W swych monumentalnych dziełach zebrał zwyczaje, kompozycje i folklor Mazowsza. Jeden z tomów poświęcił Mazowszu Leśnemu. Tak nazwał m.in. nasze region, czyli obecny powiat wołomiński.
Kolberg badał okolice Radzymina i Jadowa. Spisał zwyczaje ślubne i świąteczne oraz pieśni m.in. mieszkańców Starego Kraszewa i Głuch. Etnograf skrzętnie zanotował jedną z kolęd, przy której zapisał, że pochodzi od „Radzymina, Jadowa (Jasienicy)”:

Pójdźmy do Pana

1. Narodził się w betlejemskim żłobie
Chodź gromada, okoliczność tobie
Weźmij barana,
Pójdźmy do pana
Zaśpiwamy: ta dana!

2. A Stach łysy wzioł połeć słoniny
Podarunek dla małej dzieciny
Biezal z słoniną
kiwał łysiną
przed malutką dzieciną,

3. Józef stary, dyrektor od fary
Wzioł tablicę koląd napisaną
Gębą odziwiał
Nosem wykrzywiał
Wsytko dobrze co śpiwał

4. Walek chudy, ubuł stare pludry,
Psy scekały, uciekał do budy
Biezał, rozprawial
Pluder poprawiał
Sam się pałką oganiał, (…)

Kolberg zapisał, że był u nas zwyczaj chodzenia po kolędzie, niekiedy z szopką niewielkich rozmiarów lub z gwiazdą oświetloną od wewnątrz, w której jest czarny krzyż. Pieśni o narodzeniu Chrystusa śpiewano po chałupach wiejskich i dworach od Nowego Roku do Święta Trzech Króli. W treść takich lokalnych kolęd nasi chłopscy przodkowie często wprowadzali postacie ze swojego życia codziennego. Tak jak w przypadku ludowej kolędy zacytowanej wyżej.

Opis powiatu

Warto uzmysłowić sobie, jak bardzo życie naszych przodków w drugiej połowie XIX stulecia było inne od dzisiejszego. Naszym „lokalnym Kolbergiem” był doktor Leon Bokiewicz, lekarz z Jadowa. Napisał fascynujący „Opis powiatu radzymińskiego pod względem topograficzno-historycznym, statystycznym, higienicznym i lekarskim”, zawierający omówienie życia codziennego naszych chłopów, ludności małomiasteczkowej, żydowskiej i kolonistów niemieckich. Bokiewicz wymienia lokalne parafie w Radzyminie, Kobyłce, Klembowie, Dąbrówce, Cygowie (Poświętnem), Postoliskach, Sulejowie i Jadowie.

Wiara ojców


Dziś parafii na tym terenie jest kilkadziesiąt. Bokiewicz zwrócił uwagę, że większość wymienionych przez niego kościołów to budowle drewniane i bardzo niewielkich rozmiarów. Podczas ważnych uroczystości i świąt wierni nie mieścili się w kościołach, często zdarzały się omdlenia… To był koniec XIX wieku, czas natężonej rusyfikacji i wielkiej biedy w chłopskich zagrodach. A jednak nasi przodkowie podjęli wówczas wielkie dzieło budowy murowanych, neogotyckich kościołów m.in. w Postoliskach, Jadowie i Dąbrówce. Ale to już zupełnie inna historia…



Marcin Ołdak